Myndir með tenglum í fréttir RÚV, Vísis og MBL.

Stuttu fyrir sveitastjórnakosningarnar 2026 birtust niðurstöður skoðanakannana sem reyndust þegar á hólminn var komið vera langt frá því að spá rétt fyrir um niðurstöður kosninganna. Má þar á meðal nefna könnun Maskínu, sem birt var 19 dögum fyrir kosningarnar, þar sem Viðreisn var spáð 22% atkvæða í Hafnarfirði og var Sjálfstæðisflokknum spáð þriðja sæti útfrá fjölda atkvæða, en þegar niðurstöður lágu hinsvegar fyrir var fylgi Viðreisnar eingöngu 14% og Sjálfstæðisflokkurinn stærstur, með 27% atkvæða. Minnti það um nokkuð á könnun Maskínu 19 dögum fyrir forsetakosningarnar 2024, þar sem Halla Tómasdóttir átti að hljóta 5% atkvæða, í stað þess að vera kjörin forseti lýðveldisins, með 34% atkvæða. Í Þjóðarpúlsi Gallup, birtum 2. apríl, var Samfylkingunni spáð 30% atkvæða í Reykjavík og átti Miðflokkurinn að verða stærri en Sjálfstæðisflokkurinn. Lokatölur í borginni voru hins vegar þær að Sjálfstæðisflokkurinn fékk 33% atkvæða, Samfylkingin 18% og Miðflokkurinn 12%. Síðari Þjóðarpúlsi Gallup, mánuði fyrir kosningarnar, tókst að spá rétt fyrir um það að meirihlutinn í borginni væri fallinn , en þar var þó Sjálfstæðisflokki spáð sjö mönnum, en fékk að lokum níu, og Samfylkingunni sex, en fékk að lokum eingöngu fimm.

RÚV

Sjálfstæðisflokkurinn mælist með mest fylgi í borginni - RÚV.is

Sjálfstæðisflokkurinn mælist með mest fylgi í Reykjavík samkvæmt þjóðarpúlsi Gallup eða 27,6%. Samfylkingin fengi 23,2% atkvæða ef gengið yrði til kosninga nú og er með næst mest fylgi. Vinstrið kemur sterkt inn með 13,5% og er í þriðja sæti.

Líkt og fyrir forsetakosningarnar 2024 voru stjórnmálafræðingar ynntir álits á niðurstöðum skoðanakannana og eins og áður tjáðu þeir sig útfrá þeirri forsendu að kannanirnar væru í raun að endurspegla hverjar niðurstöður kosninganna myndu verða. Eftirminnilegt er þegar Eiríkur Bergmann fullyrti að ganga mætti útfrá því að önnur þeirra tveggja kvenna sem efstar voru í könnunum, Katrín Jakobsdóttir eða Halla Hrund Logadóttir, yrði að lokum forseti. Nú tjáði Ólafur Harðar okkur það að Viðreisn myndi verða í lykilstöðu í stjórnarmyndunarviðræðum í Reykjavík. Jafnframt talaði hann um að flokkurinn gæti valið að mynda meirihluta til vinstri eða hægri, jafnvel þó að nýlegasta dæmið, frá stjórnarmyndunarviðræðum 2022, sýndi að Viðreisn væri líkleg til að hafna samstarfi við Sjálfstæðisflokkinn. Þann 13. maí hélt Sýn kappræður á meðal oddvita framboða í Reykjavík, í kjölfar birtingu niðurstaðna skoðunarkönnunar, þar sem óskað var eftir viðbrögðum frambjóðendanna líkt og að niðurstöður kosninganna sjálfra lægju nú þegar fyrir. Var Einar Þorsteinsson meðal annars spurður að því hvort ekki væri "léttir" að hann mældist inni samkvæmt könnnuninni.

Vísir

„Við­reisn er í al­gjörri lykil­stöðu“ - Vísir

Viðreisn er í algjörri lykilstöðu hvað meirihlutamyndun í borgarstjórn Reykjavíkur varðar. Sjálfstæðisflokkurinn eykur forskot sitt á Samfylkinguna en áfram er mjótt á munum.

Stjórnmálafræðingar eru kannski ekki líklegasta fólkið til að draga opinberlega úr trúverðugleika skoðanakannana, í ljósi þess að þær eru helsta tækifæri þeirra til að koma fram í fjölmiðlum. Jafnframt er fjölmiðlafólk almennt ekki líklegra til þess, þar sem skoðanakannanirnar eru fyrirferðamiklar í fréttum og eflaust álitnar vera traustar heimildir í skilningi verðmæti þeirra fyrir fjölmiðlana sjálfa. Þá eru stjórnmálamennirnir varla líklegir til að vilja draga um of úr trúverðugleika kannananna, jafnvel þegar þeir koma ekki vel út úr þeim, þar sem þeir vilji geta gert mikið úr síðari könnunum sem þeir komi betur út úr. Jafnframt hafa kannanirnar í gegnum tíðina nýst vel til að útloka minni framboð í hugum kjósenda og gegni þær þannig mikilvægu hlutverki fyrir rótgrónu flokkana.

Almenningi ætti þó að vera umhugað um áhrif skoðanakannanana á fréttaflutning og kosningahegðun. Að baki þeim standa einkarekin fyrirtæki sem halda stöðu sinni gagnvart fjölmiðlum og fræðimönnum þrátt fyrir ótalmargar misvísandi niðurstöður. Óumdeilt er að hægt sé að spá fyrir um niðurstöður kosninga með nokkurri vissu þegar beitt sé aðferðafræði þar sem lögð er áhersla á lagskipt slembiúrtök og að allavega lágmarks svarhlutfalli sé náð. Möguleikar fyrirtækjanna til að framkvæma slíkar kannanir eru þó ekki þeir sömu og á þeim tímum þegar hvert heimili var með heimasíma, kannanir ekki jafn tíðar, framboð afþreyingar minna og almenningur almennt viljugari til að gefa sér tíma til að veita svör. Nú til dags þurfa fyrirtækin að reiða sig á hópa einstaklinga sem fyrirfram hafa samþykkt að geta lent í úrtaki, hver svo sem hvatning þeirra til að veita slíkt samþykki er. Skoðanir þessara aðila eiga það þá til að fá mikið vægi í fréttaflutningi sem byggður er á niðurstöðum kannanna, sérstaklega þegar áhersla fyrirtækjanna er orðin á stærð úrtaka til að bæta upp fyrir lágt svarhlutfall (sem er þó andstætt þeirri aðferðafræði sem áreiðanleiki kannanna byggir á).

Hvort líklegra sé að fylgi flokka sé raunverulega á fleygiferð í síðustu vikunum fram að kjördegi, eða þá að kannanafyrirtækin leggi minni metnað (og kostnað) í áreiðanlegar kannanir því lengra sem er til kjördags er ljóst að spádómsfréttir sem endurspegla ekki raunverulega hvernig kosningar muni fara eru birtar á fölskum forsendum og áhrif þeirra á ákvarðanir kjósenda hljóti þar með að teljast óæskileg.